Są wystawy, które oglądamy, podziwiamy i po chwili o nich zapominamy. Są też takie, przy których człowiek zatrzymuje się na dłużej. Patrzy, wraca wzrokiem do tego samego obrazu, próbuje odczytać historię zamkniętą w spojrzeniu człowieka, w kolorze tkaniny, w odległym krajobrazie. I nagle orientuje się, że właściwie nie ogląda już wystawy. Jest w podróży.
Tak właśnie poczułam się podczas wernisażu wystawy „Boliwia. W rytmie Andów” w Centrum Kultury Powiatu Zgierskiego.
Boliwia jest daleko. Bardzo daleko. A jednak tego wieczoru miałam wrażenie, że odległość przestała mieć znaczenie. Wystarczyło kilka obrazów, kilka spojrzeń, kolory, światło, monumentalne góry i twarze ludzi, których codzienność jest tak inna od naszej, a jednocześnie – w najważniejszych sprawach – tak bardzo podobna.
Patrząc na Andy, trudno nie poczuć pokory. Te góry są ogromne, surowe i piękne. Mają w sobie coś, co każe człowiekowi na chwilę zamilknąć. Pomyślałam wtedy, jak mali jesteśmy wobec natury i jak bardzo współczesne życie oddaliło nas od tego prostego doświadczenia zachwytu. W codziennym pośpiechu często nie mamy czasu, żeby naprawdę patrzeć. A tutaj nagle chciało się po prostu zatrzymać.
Patrzeć. I słuchać ciszy, która przychodzi z gór.
Ale najbardziej zatrzymały mnie nie krajobrazy lecz ludzie. Twarze mieszkańców Boliwii mają w sobie coś niezwykłego. Każda z nich wydaje się opowiadać własną historię. Czasem jest to historia pracy, czasem rodziny, tradycji, wiary, czasem po prostu zwyczajnego dnia. Patrzyłam na te twarze i myślałam o tym, jak wiele możemy mieć ze sobą wspólnego, mimo że dzielą nas tysiące kilometrów, język i doświadczenia. Bo przecież wszędzie człowiek czeka na kogoś, kogo kocha. Wszędzie rodzina jest ważna. Wszędzie chcemy mieć swoje miejsce, swoje korzenie, swoją historię.
I właśnie korzenie były dla mnie jednym z najważniejszych tematów tej wystawy.
Boliwijska kultura zachwyca kolorami. Tradycyjne stroje, tkaniny, wzory, rękodzieło – wszystko jest intensywne, żywe, pełne energii. Ale za tym kolorem dostrzegłam coś znacznie głębszego: potrzebę zachowania pamięci o tym, kim się jest. W świecie, który zmienia się tak szybko, tradycja staje się czymś niezwykle cennym. Jest jak nić łącząca człowieka z przeszłością. Przypomina, skąd przyszliśmy, kim byli nasi przodkowie i co warto przekazać kolejnym pokoleniom. Może właśnie dlatego tak mocno poruszyła mnie ta wystawa. Bo choć opowiada o Boliwii, skłoniła mnie również do myślenia o nas samych. O naszych miejscach, naszych tradycjach, naszych rodzinnych opowieściach. O tym, co jeszcze potrafimy zachować, a co bezpowrotnie tracimy.
Tytuł „W rytmie Andów” nabrał dla mnie szczególnego znaczenia. Rytm przecież jest wszędzie. W muzyce, tańcu, święcie, pracy, codziennych obowiązkach. Jest w krokach ludzi przemierzających górskie drogi i w powtarzalności tradycji przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Ale rytm jest również w nas. Każdy z nas ma swój rytm życia. Czasem spokojny, czasem gwałtowny. Czasem gubimy go w natłoku obowiązków, a czasem odnajdujemy dzięki spotkaniu, muzyce, sztuce albo podróży. Ten wernisaż był dla mnie właśnie takim zatrzymaniem w rytmie codzienności.
Lubię wystawy, które nie podają wszystkiego wprost. Które nie mówią widzowi, co ma czuć, ale pozostawiają mu przestrzeń na własne emocje. „Boliwia. W rytmie Andów” daje taką przestrzeń. Oglądając ją można zachwycić się górami. Można utonąć w kolorach. Można zainteresować się kulturą. Można pomyśleć o podróżach. A można też po prostu stanąć przed fotografią i przez chwilę zastanowić się nad człowiekiem, który na niej jest uwieczniony.
Kim jest? O czym myśli? Dokąd idzie? Kogo kocha? Na co czeka?
I wtedy nagle okazuje się, że Boliwia nie jest już odległym punktem na mapie, bo staje się bliska. Właśnie za to cenię takie spotkania ze sztuką. Za możliwość wyjścia poza własny, dobrze znany świat. Za chwilę zachwytu. Za pytania, które pojawiają się dopiero po wyjściu z galerii. Za to, że czasem jeden obraz potrafi uruchomić wspomnienie albo tęsknotę za miejscem, w którym nigdy wcześniej nie byliśmy.
Kiedy opuszczałam wystawę, pomyślałam, że może właśnie na tym polega prawdziwa magia kultury – nie na tym, że pokazuje nam świat, ale na tym, że sprawia, iż zaczynamy patrzeć na niego inaczej.
I dlatego „Boliwia. W rytmie Andów” zostanie ze mną jeszcze przez jakiś czas.
Może będę pamiętać monumentalne góry.
Może intensywne kolory tradycyjnych strojów.
Może czyjąś twarz zatrzymaną w kadrze.
A może przede wszystkim to niezwykłe uczucie, że przez chwilę byłam bardzo daleko, choć tak naprawdę nie ruszyłam się z miejsca.
I może jeszcze długo po tym wieczorze będę miała w sobie ten rytm.
Rytm Andów.
Anna Tomczak – Stowarzyszenie Tarasy Kultury

Comments are closed